امروز بعد از ظهر، راديوی جاز تورنتو، تمامِ مدّت اپرای زبان‌های مختلف را پخش کرد. آن‌ها که گوش داده‌اند حظ‌اش را برده‌اند لابد، علاقمندانی نيز که نتوانسته‌اند، طبعاً از کف داده‌اندش.
اپرا در زبان آلمانی چيز ديگری‌ست. آلمانی، با آن گام‌های نوايی بالا، با ضرب‌آهنگ پُرتنش و تکان‌ها و شکستگی‌های پی‌درپی، با آن خشونت درونی که در تَن و تُن واژه‌واژه‌ی اين زبان است، اپرايش -به‌ويژه در فرم تراژدی- نظير ندارد. اپرای ايتاليايی هم بد نيست. فرانسوی و بدتر از آن انگليسی امّا، چيزی نيست جز "تقليدی فکاهی"! روح اپرا با اين‌دو زبان هيچ‌جور جور درنمی‌آید. اپرای ارمنی هم قشنگ است. نمی‌دانم تا به حال شنيده‌ايد يا نه؟ برای منِ نوعی که خاطره‌برانگيز است.