محترم اسکندری (1274 – 1303) روزنامهنگار برجستهی
ناسیونالیست و تجددخواه، پیشگام در آموزش و فرهنگسازی، بنیانگذار اصلی و مدیر مهمترین
نهاد برابریخواهی زنان در عصر رضاشاه بزرگ است: جمعیت نسوان وطنخواه.
نشر و سردبیری مجلهی "جمعیت نسوان
وطنخواه" را نیز هماو بر عهده داشت که یکی از مهمترین اسناد تاریخی سیر تجدد در ایران است.
محترم اسکندری دختر محمدعلی میرزا اسکندری از موسسین
"انجمن آدمیت" بود و از دوران طفولیت در کنار پدر در جلسات این انجمن
شرکت میجست.
فرازهایی از اساسنامهی جمعیت نسوان وطنخواه به شرح
زیر است:
تعلیم و تربیت و سوادآموزی دختران و زنان
پرورشگاه برای دختران یتیم
تاسیس مریضخانه برای زنان بیبضاعت
تشکیل هیئت تعاونی به منظور تکمیل صنایع داخلی
مساعدت مادی و معنوی نسبت به مدافعین وطن در هنگام
جنگ.
محترم اسکندری از مخالفین سرسخت حجاب و خرافات مذهبی
بود و میگویند جستارها، سخنرانیها، و گفتارهای او بر رضاشاه بزرگ تاثیر بسزایی
داشته است. نیز همین مقالات مایهی طرح شماری از لوایح قانونی و مساعدت دولت در
تغییرات قانونی پایه به سود برابریخواهی و تجدد بوده است.
از نگاه معرفتشناختی و بر اساس کارنامهی عمر کوتاه
اما بسیار پربار او، محترم اسکندری چه بسا از انگشتشمار پیشگامان برابریخواهی
باشد که شایستهی لقب "پهلوان" است.
یکی جام پر باره خسروان...... بکف برنهاد آن زن
پهلوان (حکیم طوس فردوسی)
بی کم و کاست، محترم اسکندری قهرمان ملی ما ایرانیان
است.
