پنجشنبه، مهر ۲۴، ۱۴۰۴

محترم اسکندری و جمعیت نسوان وطنخواه

محترم اسکندری (1274 – 1303) روزنامه‌نگار برجسته‌ی ملی‌گرا و تجددخواه، پیشگام در آموزش و فرهنگ‌سازی، بنیانگذار اصلی و مدیر مهم‌ترین نهاد برابری‌خواهی زنان در عصر سردارسپهی رضاشاه بزرگ است: «جمعیت نسوان وطنخواه».

نشر و سردبیری مجله‌ی «جمعیت نسوان وطنخواه» را نیز هم‌او بر عهده داشت، که یکی از مهمترین اسناد تاریخی سیر تجدد در ایران است.



محترم اسکندری دختر محمدعلی میرزا اسکندری از موسسین "انجمن آدمیت" بود و از دوران طفولیت در کنار پدر در جلسات این انجمن شرکت می‌جست. 

فرازهایی از اساسنامه‌ی جمعیت نسوان وطنخواه به شرح زیر است:

تعلیم و تربیت و سوادآموزی دختران (تأسیس مدارس)  و زنان (تأسیس اکابر)؛

تلاش برای پرورش نسل جدید دختران با اصول علمی و اخلاقی؛

پرورشگاه برای دختران یتیم؛

تاسیس مریضخانه برای زنان بی‌بضاعت؛

تشکیل هیئت تعاونی به منظور تکمیل صنایع داخلی؛

ایجاد کارگاه‌ برای خودکفایی مالی زنان محروم و ساخت «باغچه کودکان» (مهدکودک) برای نگهداری از اطفالِ زنان شاغل؛

مساعدت مادی و معنوی نسبت به مدافعین وطن در هنگام جنگ؛

انتشار نشریات زنان و تئاتر... 

محترم اسکندری از مخالفین سرسخت حجاب و خرافات مذهبی بود و می‌گویند جستارها، سخنرانی‌ها، و گفتارهای او بر رضاشاه بزرگ تاثیر بسزایی داشته است. نیز همین مقالات مایه‌ی طرح شماری از لوایح قانونی و مساعدت دولت در تغییرات قانونی پایه به سود برابری‌خواهی و تجدد بوده است.

برای نمونه، در سال 1302، محترم اسکندری به همراه تنی دیگر از اعضای «جمعیت نسوان وطنخواه» به دیدار رضاشاه بزرگ (آن زمان سردار سپه) رفتند و از ایشان برای برپایی نخستین تئاتر زنان به نام «آدم و حوا» کسب تکلیف کردند؛ تئاتری که تمام عناصر آنرا زنان تشکیل می‌دادند. این حرکت در زمان خودش نوعی انقلاب فرهنگی تلقی می‌شد. با وجود فضای به شدت ملتهب تهران و مخالفت شدید آخوندها و قشریون مذهبی، رضاشاه با این حرکت ترقی‌خواهانه موافقت کردند، با تاکید بر پیشنهاد دیگر عضو انجمن نورالهدی منگنه که گفته بود بهتر است این تئاتر در پوشش مراسم عروسی برگزار شود تا حساسیت متعصبین را برنیانگیزد. رضاشاه بزرگ توصیه کردند برای همسران مسئولین نظمیه نیز کارت دعوت فرستاده شود تا پوشش امنیتی بهتری برقرار شود. 

از نگاه معرفت‌شناختی و بر اساس کارنامه‌ی عمر کوتاه اما بسیار پربار او، محترم اسکندری چه بسا از انگشت‌شمار پیشگامان برابری‌خواهی باشد که شایسته‌ی لقب "پهلوان" است.

یکی جام پر باره خسروان...... بکف برنهاد آن زن پهلوان (حکیم طوس فردوسی)

بی کم و کاست، محترم اسکندری قهرمان ملی ما ایرانیان است.


هیچ نظری موجود نیست: