چهارشنبه، آبان ۰۴، ۱۳۹۰

اعراب رنگ ترقی را نخواهند دید!

بعضی از دوستان از اسلامی‌شدن "دموکراتیک" تونس [و احتمالاً مصر در آینده‌ی نزدیک] و آزادی چند همسری و ایجاد بانک اسلامی در لیبی چنان ابراز شگفتی می‌کنند که تو گویی قرار بوده از مخرج مشترک این کشورها سوئیس بیرون بیاید! غرب مگر خوابنما شده که با تحمل این‌همه هزینه و سختی، برادران مسلمان‌ را مفتی برساند به نظامی رو به رشد و مترقی، تا با فهمیدن حقوق خودشان، بلافاصله نان غرب را آجر کنند؟
اعراب برای نان که انقلاب نکرده‌اند؛ انقلاب کرده‌اند که موازین اسلام در جامعه پیاده بشود. در این انقلاب‌ها، با ایجاد فضای ممنوعه‌ی پرواز، حمایت‌های سنگین دولتی و رسانه‌ای، رساندن اسلحه به شورشیان و دست آخر لشکرکشی نیروهای آزادی‌بخش ناتو، کمی هم البته به‌شان کمک شد!

دوشنبه، آبان ۰۲، ۱۳۹۰

جهان سرگردان بر مدار تکرار!


امروز
درون دفتر مرده‌ی زندگی‌ام جاری شدم
و هر برگ را دوباره زيستم.
...
امروز،
بر بام کوتاه زندگی‌ام
بر مدار تکرار
بی‌انتها وزيدم...[+]
حدوداً ده‌سالِ پیش، وقتی آمریکا و متحدان‌اش به افغانستان و سپس عراق حمله‌ کردند، بسیاری در نقاط مختلف جهان و بیش‌تر در اروپا، در ضدیت با جنگ به تظاهرات پرداختند. آن‌موقع اسم این یورش را "جنگ با تروریسم" گذاشته بودند. پس از نه سال، وقتی باز آمریکا و متحدان‌اش -این‌بار با ظاهری متفاوت- در کشورهایی نظیر تونس، مصر، لیبی، سوریه (ادامه دارد) انقلاب و جنگ داخلی به‌راه انداختند و علناً نیروی نظامی پیاده کردند، همان‌ها که مخالف جنگ بودند به پشتیبانی از آن پرداختند، زیرا نام این یورش دموکراتیک‌ساز، به "به‌زیرکشیدن دیکتاتور" تغییر کرده بود.

خوب که دقت کنیم ، می‌بینیم که گردانندگان صحنه‌ی جنگ هیچ تغییری نکرده‌اند. همان‌ها که در جنگ عراق بودند، امروز نیز -البته زیر نامی دیگر- در لیبی حضور دارند. این نشانگر واقعیتی کلیدی است: این سلسله عملیات، بر پایه‌ی هدفی یگانه توسط تیمی یگانه طرح‌ریزی و اجرا شده است.

این هنر گردانندگان جهان است که ایرادهای کار خود را در مسیر تاریخ، شناسایی و رفع می‌کنند. گردانندگان جهان، مسلح به پراگماتیسم، نیک می‌دانند که عامه‌ی مردم، به بازکردن پوسته‌ی حوادث علاقه‌ای ندارند و ساده می‌شود ذهن‌شان را توسط "رسانه‌ی مسلط" ساخت و به‌کار گرفت.

جهان امروز هم مثل جهان دیروز، تابع مد است. روزگاری جنگ چریکی مد بود و امروز "دموکراسی‌خواهی"!  روزگاری فلسفه‌ی "خوش‌باشی" و هیپی‌ایسم طالب داشت و امروز، "امنیت ملی" و جنگ با برهم‌زنندگان آن. امروز نیز -مثل هر روز- هیجان کارسازتر است تا تحلیل منطقی به‌دور از هیاهو. هیجان خوراک روان آدمی‌ست و به دل لذت می‌دهد؛ کار فکری و تامل موشکافانه اما طاقت‌فرساست و حوصله‌سربر. از آن گذشته، انسان امروز -از نوع غربی‌اش تا دورترین نقطه‌ی شرق- این‌قدر در زندگی غرق است و گرفتار، که سعی می‌کند به دم‌ دست‌ترین راه حل چنگ بزند. همین واقعیت رمز موفقیت رسانه‌ی مسلط و ارباب آن است که باب روز تولید و توزیع می‌کنند.

برای کسانی که  خود را در قبال زندگی خویش و آیندگان مسئول می‌دانند، تحقیق کافی و تامل مضاعف در رخدادهای روز اجتناب‌ناپذیر است. این یک وظیفه‌ی عمومی‌ است با هر تعلق خاطر و دیدگاه سیاسی‌ای که داریم. اینترنت خانه‌ی دگراندیشی‌ است. از آن، بایستی آن‌طور که شایسته است بهره گرفت و فکر را ورزش داد تا نتوانند به‌سادگی بر موج‌های خودساخته سوارمان کنند.

یکشنبه، آبان ۰۱، ۱۳۹۰

چرا قذافی را کشتید؟

نوشته‌ای که در زیر می‌خوانید، طرح چند پرسش جدی در ابهام‌زدایی از "قتل انقلابی" قذافی است که مصطفی لطفی‌کیان در فیس‌بوک منتشر کرده است. البته فهرست این پرسش‌ها را در زمینه‌های مختلف می‌توان گسترش داد و دنبال کرد.


قذافی طراح و مجری یا شریک بسیاری از حوادث شوم سرزمین‌های ثروتمند و استراتژیک مسلمان‌نشین بود، حوادثی که از کودتا در کشور نفت‌خیز لیبی آغاز می‌شد و از افغانستان و ایران می‌گذشت و به عراق و لبنان و فلسطین و چچن می‌رسید. نسلی که امروز موی سپید بر سر و روی دارند، آمد و شد سعد مصطفي مجبر نخستین سفیر لیبی پس از واقعه 1357 در تهران که نسبت به ایرانیان به شدت کینه‌توز بود، عبدالسلام جلود نخست‌وزیر وقت دولت انقلابی لیبی که با دیدن نظم و توان ارتش شاهنشاهی ایران حقد و حسد از چشمانش شراره می‌زد و معمرالقذافی که به دنبال حق‌الزحمه تربیت چریک و تروریست انقلابی در خاک لیبی بود را، به ایران به‌خاطر دارند.   
آن نسل به یاد می‌آورند دفتر انقلابی لیبی را در تهران که جدای از سفارتخانه لیبی بلافاصله پس از 22 بهمن 57 برپا شد و انقلابیون رنگارنگ وطنی با بهره‌گیری از رهنمودهای قذافی و کتاب سبز انقلابش به تاراج و ترور می‌پرداخت. رزمندگان ایرانی طی جنگ 8 ساله اسرای لیبیایی را در میان دیگر اسرای عرب دیدند. در افغانستان نیز لیبیایی‌ها نقش فعالی در جلوگیری از بازگشت ظاهرشاه و به قدرت رسیدن احمدشاه مسعود ایفا کردند. در لبنان و فلسطین نیز امکانات دولتی و عوامل اطلاعاتی این کشور همواره کانال ارتباطی امن برای انتقال اسلحه و پول و تروریست بوده‌اند. بعید نیست که این کانال در اروپا نیز در خدمت عملیات‌های تروریستی ضد ایرانی بوده باشد. در سال‌های اخیر هم عوامل قذافی در چچن نقش مهمی در تبدیل یک مبارزه آزادی خواهانه و استقلال طلبانه به یک مجاهدت مذهبی و تروریسم ویرانگر و ضد مردمی بازی کردند. قذافی و حلقه یاران انقلابی‌اش طی 42 سال حکومت بر کشور کم‌جمعیت و نفت خیز لیبی میلیاردها دلار پول نفت لیبی را روانه بانک‌های همان کشورهایی کرد که آن‌ها را دشمن مردم لیبی می‌خواند و با کشتن او بخش بزرگی از این ثروت و پشت پرده‌های آنچه بر میهن ما و دیگر سرزمین‌ها رفت برای همیشه از دسترس خارج شد و آن شیوه‌های افشا نشده هم‌چنان قابلیت اجرا علیه جهان سومی‌ها را خواهند داشت. این‌گونه است که برای سران حکومت 12 ساله نازی در آلمان پس از شکست در جنگ بلافاصله دادگاه نورنبرگ تشکیل می‌شود و متفقین پیروز مو را از ماست بیرون می‌کشند ولی معمرالقذافی، حکومتش 42 سال به درزا می ‌شد و پس از دستگیری بلافاصله کشته می‌شود.
اتفاقاً همین اتفاق نیز برای صدام افتاد تا او نتواند شرحی از تجربیات پشت پرده‌ی سال‌های گذشته -حال از ظن خودش- منتشر کند. کسی از میلوسویچ نیز پس از دستگیری چیزی نشنید. شاید آوردن نام هویدا در این لیست چندان مربوط نباشد، ولی او با این‌که تقاضای وقت کرده بود تا کتاب خاطرات‌اش را در یک سال بنویسد و منتشر کند، اما بالافاصله ساکت‌اش کردند. و این لیست را می‌شود همین‌طور ادامه داد...
بحث این است که می‌خواهند ما از واقعیات پشت پرده مطلع نشویم. می‌خواهند از رازها پرده برداشته نشود. می‌خواهند نسل نو از گذشته عبرت نگیرد و فقط  "رسانه‌ی رسمی" را دنبال کند و "تاریخ رسمی" را بخواند. می‌خواهند تاریخ رسمی‌ای برای‌مان بنویسند که هیچ صدای مخالفی در آن حضور نداشته باشد. می‌خواهند خاطرات و پیشینه‌ی ملت‌هایی نظیر ما را پاک یا محدود کنند. 

جمعه، مهر ۲۹، ۱۳۹۰

سواری بر موج افکار عمومی؛ بردگی از نوع جدید!

شخصیت‌‌های تاریخی منفور یا محبوب می‌شوند. یکی در محکمه‌ی تاریخ می‌برد، یکی نیز می‌بازد. حال باید دید تا چه حدود نگاه ما به یک شخصیت تاریخی، ساخته‌ی تولیدات رسانه و جوسازی عمومی است و تا کدام حد ساخته‌ی بررسی‌های تاریخی با اتکا به اسناد واقعی و داده‌های تجربی و عینی؟
آیا ما همان‌ها را تکرار نمی‌کنیم که "فاتحان" توی دهن‌مان گذاشته‌اند؟


  مردمی که یکروز زنده‌باد مصدق می‌گویند و درست فردایش مرگ او را در خیابان‌ها طلب می‌کنند، به‌راستی رای و افکار عمومی‌شان تا چه حد قابل اتکاست؟

ما به مقوله‌ی افکار عمومی بیش از حد بها می‌دهیم و به دام پوپولیسم تاریخی می‌افتیم، چون برای‌مان سخت است در باورهای‌مان -که خود ساخته‌ی افکار عمومی است- بازاندیشی منصفانه کنیم. سوارشدن بر موج ساده است؛ برخلاف جریان آب شناکردن اما نه!


مردم امروز جهان، وحشت دارند از فکر‌کردن! در ذهن‌شان را به هر ندای متفاوتی کاه‌گل گرفته‌اند. ذهن مردم را "قدرت مسلط" از طریق بازوی خود "رسانه‌ی مسلط" پر می‌کند. مردمی که چسبیده‌اند به زندگی پرمشغله‌ی خود، طبیعی است که راه ساده‌تر را انتخاب کنند: دنباله‌روی از رسانه‌ی مسلط؛ راهی کاملاً دموکراتیک. این وضعیت، حاکم است بر شبکه‌ی ذهن‌های نه‌چندان پیچیده‌ی  دنیای معاصر...
البته و خوشبختانه دنیای تبادل اطلاعات یک‌دست نیست و کسی اگر جوینده باشد و اهل فکرکردن، آن‌چه را که باید خواهد یافت.

پنجشنبه، مهر ۲۸، ۱۳۹۰

حکایت لیبی!

با سربه‌نیست‌کردن قذافی، لیبی هم به جمع کشورهای بی‌ثبات پیوست. حالا مردم‌اش باید همینطور در یک گردونه‌ی  ناامنی و بی‌سرنوشتی... و کلاً فرسایشی دست‌وپا بزنند تا خودشان را [اگر] پیدا کنند. منابع‌اش البته بی‌کم‌وکاست و مثل همیشه -و شاید بیش‌تر از قبل- به چوب حراج می‌رود. خب اما صاحب دموکراسی شدند؟!

واقعیت این است که خیلی از کشورهای دموکراتیک امروزه هستند که به وضع حیرانی در گردونه‌ی سرنوشت دچارند. مثال‌اش: کشورهای اروپای شرقی چون بلغارستان و اقمار بالکان و رومانی و مجارستان و همین افغانستان و عراق بغل گوش‌مان.  یونان هم  با فروپاشی اقتصادش دارد به آن‌ها می‌پیوندد. این‌جاست که می‌‌بینیم هدف غایی بهروزی مردم نیست و "گردانندگان اصلی" مسیر را به سمت دیگری هموار کرده‌اند.
در کشوری به‌هم‌ریخته و غیر منسجم، کسی به فکر منافع ملی و آینده‌‌ای بهتر نیست. مردم سردرگم مشکلات روزمره‌شان هستند.

شعار البته خوش‌بو و رنگین است: رسیدن به دموکراسی! اما آیا دموکراسی همه‌چیز است؟ آیا دموکراسی بدون پایه‌ی فرهنگی و از آن مهم‌تر، زیربنای اقتصادی قوی ارزش پیاده‌کردن دارد؟
دایه‌گان مهربان‌تر از مادر که نام‌شان گردانندگان بازار سهام است، با برجسته‌کردن بدی‌های سیستم‌ها، در واقع دکترین خود را توجیه و اهداف اصلی خودشان را در پشت ردای دموکراسی مخفی می‌کنند.

دوشنبه، مهر ۲۵، ۱۳۹۰

تظاهرات در وال استریت

این تظاهراتی که در وال استریت و دیگر جاها در جریان است، برخاسته از درکی مشترک است؛ درکی که از ویرانی جهان به‌دست عده‌ای بسیار معدود عمیقاً‌ نگران است. همان‌طور که برای ملا حسنی نوشتم:
کسانی که به گردانندگان بازار سهام و بورس اعتراض می‌کنند و در وال استریت و باقی جاها تظاهرات کرده‌اند و می‌کنند، اکثراً آدم‌های آگاه و تحصیل‌کرده‌ای هستند که نزول کیفیت زندگی و ویرانی اقتصاد را به شکلی عمیق و علمی می‌بینند و در زندگی خودشان حس می‌کنند. عوامل آن‌را هم خیلی خوب تشخیص داده‌اند و زده‌اند به ریشه. این تظاهرات، با تظاهرات نقل‌علی‌هایی که با خواندن دو تا مقاله‌ی پر از غلط، شده بودند انقلابی و در ایران و مصر و باقی جاها خودزنی کردند، حسابش فرق می‌کند.
این یک حرکت فارق از بینش سیاسی خاص است و فراگیر است و هر کس که به منافع آینده‌ی انسان در کره‌ی خاک فکر می‌کند را همراه خود کرده است
. [پیوند]
گذشته از این‌که شعبده‌بازان حرفه‌ای، چه در سیستم حاکم و چه حقوق بشری‌های چپ متنفر از آمریکا که با چشم‌ها و مغزهای بسته همیشه آماده‌ی یورش هستند، طبعاً سعی در منحرف‌کردن جریان خواهند کرد، اما نفس حرکت از هر چیزی مهم‌تر است. این از معدود اعتراض‌هایی است که اکثر جریان‌‌های سیاسی را در صف خود کنار هم ایستانده و نقطه‌ی خطر را به درستی نشانه گرفته است.

پنجشنبه، مهر ۲۱، ۱۳۹۰

نگرانی برای ایران

در چند روز گذشته، رسانه‌های غربی -در حجم سنگینی- روی مسائل مختلف ایران تمرکز کرده‌اند؛ طبیعتاً با موضعی منفی. اول بی‌بی‌سی فیلم خامنه‌ای را اکران کرد، بعد دسته راه انداخت برای افشاگری اختلاس میلیاردی و متعاقبش قضیه‌ی خاوری در تورنتو، بعد آمریکا طرح ترور سفیر عربستان توسط ماموران ج‌ ا را رو کرد، بعد... انواع و اقسام اخبار نقض حقوق بشر در اینترنت و شبکه‌های دیداری و شنیداری.
گفتن ندارد سیستم حاکم در غرب نخست افکار عمومی را آماده می‌کند و سپس دست به اقدام می‌زند. حماقت روزافزون رژیم هم که همیشه بهانه‌ساز بوده. از این رو جا دارد نگران باشیم. و چه کاری بیش از نگران‌شدن از دست‌مان برمی‌آید؟
... 

چهارشنبه، مهر ۲۰، ۱۳۹۰

دوستی (18)

بدترین صدمه‌ای که می‌شود به يک دوست زد اين است که به او بيش از آن‌چه هست بها بدهی؛ با تعريف‌های گزاف از دانش و مرتبه‌ی او، دنيايی فانتزی چون والت‌ديسنی برايش بيافرينی؛ چنان او را از لذّت کاذب و کِبر لبريز کنی و چنان شخصيت پوشالی‌ای برايش بسازی که خودش هم باورش شود چنين است. وقتی کذب جای واقعيت نشست، بلندکردن‌اش به اين سادگی‌ها نيست!

تعريف‌شنيدن، حتّا با این آگاهی که سراسر دروغ است، آدم را در خلسه‌ا‌ی پرلذّت فرو می‌برد و گوش‌ را به شنيدن کلام راست سنگين می‌کند. کسی که مدّتی در کاخ زندگی کند، حتّا اگر آن کاخ پوشالی باشد، ديگر به آپارتمانی کوچک برنمی‌گردد؛ می‌ماند و در شعله‌های پوشال می‌سوزد...

یکشنبه، مهر ۱۷، ۱۳۹۰

یک کامنت: اشاره‌ای جسته‌گریخته به عقب‌ماندگی ایران

ایران، چهارراه سرنوشت
در باره‌ی علل عقب‌ماندگی ایران، چند پژوهشگر ایرانی حرف‌های جدی‌ای زده‌اند مثل جواد طباطبایی، آرامش دوستدار (تز دین‌خویی)، علی میرفطروس (تز چهارراه سرنوشت)، جمشید بهنام، ماشاالله آجودانی... و فراوان مقاله‌هایی که در این باب از سوی دیگران نگاشته شده. گذشته‌ از شرایط روانی ملت‌ها و موقعیت‌های اقتصادی و ضمناً نوع حکومت‌های وقت با گرایش به هجوم و تسخیر، موقعیت استراتژیک ایران و "چهارراه" بودن آن هم اهمیت دارد. ایران سرزمینی بوده در حد فاصل قلمرو اعراب مسلمان، ترک‌ها، مغول‌ها و اینان برای یورش، مجبور بوده‌اند اول از خاک ایران بگذرند.

افسانه‌سازی تاریخی
 در باره‌ی دیدگاه زیباکلام هم می‌شود گفت چیزی است در حد "خود کم بینی" و خودزنی فرهنگی. متاسفانه تحقیر خود در بین ما مردم فراگیر است که خود از تبعات فرهنگ شهیدساز و سوگوار شیعی‌ست، با تلاش موازی تفکر مارکسیستی حزب توده. طبعاً تاریخ باستان ایران -مثل تمام ممالک-  تا حدی آلوده به خرافات است، اما برای ایجاد پایه‌های تاریخی و بنای نظامی استوار و ملی، تمام ملت‌های دنیا دست به افسانه‌سازی‌هایی زده‌اند، چه بسا بسیار اغراق‌آمیزتر از ایرانیان. نمونه‌اش تاریخ انگلیس و فتوحات سرکار ملکه ویکتوریا است که در تمام طول حکومت‌اش، لحظه‌ای شمشیرها پایین نیامد، ولی او را پایه‌گذار تمدن انگلوساکسون امروزی می‌نامند، بدون این‌که به خونریزی‌هایش یا به این‌که او بنیان‌گزار اصلی استعمار انگلیس و فتح کشورها بود اشاره‌ای شود.

تاریخ را فاتحان می‌نویسند
پیرو توضیح بالا، تاریخ همیشه "آب پاکی" را بر عملکرد فاتحان ریخته است. برعکس، مغلوب در تاریخ سراسر شرمساری‌اش، درگیر چرخیدن در مدار تکرار و پاسخگویی به پرسش‌های تاریخی است که فاتح برای او طرح کرده است. در محکمه‌ی این پرسش‌ها، در انتها، مغلوب همیشه محکوم می‌شود و مدعی‌العموم او، همان فاتح است!

شکست نهضت‌های اجتماعی
هما ناطق معتقد است نطفه‌نبستن نهضت‌های مذهبی-اجتماعی مثل بهایت در ایران، بر خلاف فراگیری نهضت‌های مذهبی-اجتماعی مثل پروتستانیسم/لوتریسم در اروپا، به ایستایی فرهنگی ایران انجامید (در رگ تاک، پاریس: بهار 2002، چاپ چهارم). عیارسنجی این نظر دست پژوهشگران را می‌بوسد؛ نکته‌ی کوچکی که اما جا دارد به آن اشاره شود این است بهاییت و بابی‌گری در هسته‌ی خود، تفکری بسته و ضد پیشرفت علمی/اقتصادی است و گمان نکنم انرژی و مایه‌ی تغییری مثبت و سریع در فرهنگ ایران را داشته باشد.  البته شک نیست که استیلای دستگاه روحانیت بر تمام شریان‌های هستی ایرانی و سرکوب دگرااندیشی و پاگیری تفکرات مترقی، خود عاملی جدی در عقب‌ماندگی ما بوده است.

موضوع چین
بحث روانکاوی اجتماعی/ فرهنگی در گفتمان علل عقب‌ماندگی خود از کلیدهای گشایشگر است. در مقام قیاس، من همیشه به سرنوشت چین دقت کرده‌ام که هم از لحاظ ثروت و هم جمعیت، کشوری به مراتب سنگین‌تر از ایران بوده است و پیشینه‌ی تاریخی‌اش نیز از ما کم ندارد. چرا چین خود از مغولان شکست خود و چرا هیچ‌وقت در پی کشورگشایی برنیامد؟

:: این یادداشت موقعی در من جوانه زد که مطلب فیسبوکی شبنم را خواندم.

یکشنبه، مهر ۱۰، ۱۳۹۰

دزدهای اقتصادی وارد کانادا می‌شوند!

ملاحسنی در نوشته‌اش به دزدهای اقتصادی‌ای اشاره می‌کند که این‌روزها  از ایران کرور کرور به کانادا می‌آیند. البته حرف در اساس درست است، اما حواشی‌‌ای دارد. اول کامنت من را پای آن یادداشت بخوانید:

ایرانی‌هایی که این‌روزها به کانادا می‌آیند، اغلب با پول‌های سنگین وارد می‌شوند. پل‌های اقتصادی پشت سر را هم هم‌چنان حفظ می‌کنند و مرتب در رفت و آمدند. کانادا البته کاری ندارد در کشوری مثل ایران که نظام اقتصادی از پایه فاسد است و برای رشد هم باید حق را ناحق کرد، هم رشوه داد؛ هم مالیات نداد... چه موجوداتی پرورش پیدا می‌کنند. آنچه برای اقتصاد کانادا مهم است، تزریق پول توسط تازه‌واردین است. این پول‌های گنده و تحقیقاً بادآورده فقط منحصر به ایرانیان نیست. اتفاقاً عامل مهمی که کانادا را از افتادن در چاه عمیق رکود نجات داد و می‌دهد، همین ایمیگرنت‌های "عزیز" هستند!
دو پرسش مطرح است: اول این‌که آیا کانادا از وجود این افراد در خاک خود بی‌خبر است؛ و دوم، آیا این اختلاس‌کنندگان منحصر به ایرانیان هستند؟

کسانی که وارد کانادا می‌شوند، منظورم پولدارهای‌شان، اکثراً از کشورهایی می‌آیند که نظام سالم اقتصادی ندارد. در چنین کشورهایی، اگر شخص چم‌وخم کار را -که رشوه، کلاه‌برداری، زدوبند و الخ. است- یاد بگیرد، خیلی زود چاق می‌شود. سیستم سیاسی کانادا طبعاً می‌داند در این‌جور کشورها، از راه سالم نمی‌شود پول‌دار شد، چون ساختار تعریف‌شده‌ی اقتصادی‌ای وجود ندارد. اما باز به آن‌ها خوش‌آمد می‌گوید!
مسئله‌ی مهم برای کانادا -که کشوری عمیقاً اقتصادی و از بازیگران مهم این صحنه است- ورود پول است. وقتی به این راحتی و بدون زحمت سرمایه‌های سنگین را می‌شود جذب کرد، چرا که نکنند؟ مگر از این راحت‌تر می‌شود اقتصاد را رشد داد؟

البته من طرفدار این نظریه نیستم؛ فقط خواستم به آن‌چه که "واقعیت اقتصادی" این کشور و جهان امروز است اشاره‌‌ای کرده باشم.