جمعه، آبان ۰۲، ۱۳۹۳

باورها یک‌دیگر را پوشش می‌دهند

بسیار می‌شنویم که "عقاید در کنار هم معنی می‌دهند" و "از برخورد آرا و چیدن دیدگاه‌ها کنار هم می‌شود به درکی جامع از حقیقت رسید" یا این‌که "قطعه‌ای از حقیقت نزد هر کس است و حقیقت نزد همگان است"... این‌ حرف‌ها همه درست هستند و حتا بدیهی هستند. اما باید دید این "حرف‌های درست" تا چه میزان در زندگی بشر امروز موضوعیت دارند؟
به باور من، خیلی بیش از این‌که عقاید در کنار هم معنی بدهند، عقاید یکدیگر را پوشش می‌دهند و استتار می‌کنند. یعنی دیدگاهی که با درکِ ما بهتر سازگار باشد، دیگر دید...گاه‌ها را پس می‌زند و به باور ما تبدیل می‌شود. این باور اما تا زمانی باور ماست که دیدگاهی قوی‌تر جای آن را نگیرد. این‌جاست دقیقاً نکته‌ی تمرکز.
ما نمی‌توانیم به واسطه‌ی این‌که "حقیقت نزد همگان است" به آن‌چه باور داریم با تردید بنگریم. ذهنی مردد، ذهنی است غیر قابل اتکا. چگونه می‌شود دیدگاهی شک‌آلود را به عمل تبدیل کرد؟ وقتی ما به دیدگاه خود باوری راسخ نداریم، چرا باید دیگران داشته باشند؟ چگونه می‌توانیم دیدگاهی معلق و شک‌آلود را تبلیغ کنیم یا از آن دفاع کنیم؟
انسان لازم است به باورهای خود اعتماد کند، اما نسبت به عقاید جدید نیز ذهنی باز داشته باشد؛ چه بسا دیدگاهی نو و بهتر بتواند دیدگاه پیشین او را پوشش بدهد. این‌گونه نگاه علاوه بر این‌که موتور حرکت در ما را روشن نگه می‌دارد، جلوی دچارشدن ما به جزم‌گرایی و تک‌سونگری را نیز می‌گیرد.

هیچ نظری موجود نیست: