Comments on مجيد زُهَری: نگاهی فرای تعلقات

جناب بهنام مجازی!هر کس که بت جنابعالی را نقد کرد م...

2005-10-11T21:42:27.116-04:00

جناب بهنام مجازی!
هر کس که بت جنابعالی را نقد کرد مجنون است؟ به چه حق خودت را مجاز می‌دانی که با هر کس مخالف بودی به او بگويی ديوانه و برايش «آرزوی شفا» کنی؟
به‌راستی ريشه‌ی نقد سالم خشکيده که کار ما افتاده به اين جماعت متعصّب بت‌پرست؟!

من بارها در اين وبلاگ گفته‌ام که پذيرش مسئوليت نوشته به مراتب مهم‌تر از محتوای آن است. کسی می‌آيد در اين فضا -پشت نقاب و بی‌نام‌ونشان- عقده‌گشايی می‌کند، به اين خيال که "نظر" داده! آدمی که پای حرف خودش شهامت ندارد امضا بگذارد می‌خواهد مدافع هنر و ادبيات باشد؟ بيچاره شاملو که حافظان حيثيت‌اش شده‌اند لمپن‌های بی‌هويت!

شعر شاملو را خوانده ای اصلا؟ سرسخت ترین مخالفان شا...

2005-10-11T09:33:25.250-04:00

شعر شاملو را خوانده ای اصلا؟ سرسخت ترین مخالفان شاملو نیز چنین حرف مضحکی نزده اند که جای لطافت و عشق و عاطفه در شعرش خالیست آنهم نه مثلا زیاد که به کلی! در ضمن بابت حقوق بگیری شاملو از رژیم پهلوی همین که نمی دانی از کدام سازمان دولتی دریافتیش بوده چرند بودن سخنت عیان می شود. خیلی جالب است که وقتی میخواهی از عدم علاقه ات به شعر شاملو بگویی پیشتر می آوری که از عاشقان ادبیات هستی تا یکوقت مخاطب فکرنکند از پشت کوه آمده ای. در هر حال برایت آرزوی شفا می کنم و امیدوارم به زودی ترهات تو هم غیر از این فضای مجازی منتشر شود تا درد عدم مخاطب خفه ات نکند.

سلام به جناب زهري و ممنونم بابت لطفي كه به من داشت...

2005-10-10T20:47:56.783-04:00

سلام به جناب زهري
و ممنونم بابت لطفي كه به من داشتيد. به وقتش دسترسي ام به اينترنت محدود بود و نشد كه به موقع تشكر كنم. شاد و تندرست باشيد

ندا خانم حق با شماست.کوواش جان!بر نوشته‌ات چيزکی خ...

2005-10-09T01:24:19.063-04:00

ندا خانم حق با شماست.

کوواش جان!
بر نوشته‌ات چيزکی خواهم نگاشت. کمی صبوری کن.

محسن جان!من هرچقدر اين حس پرسشگری‌ تو را دوست دارم...

2005-10-09T01:01:24.076-04:00

محسن جان!
من هرچقدر اين حس پرسشگری‌ تو را دوست دارم، امّا از عجولی ناخودآگاهت گله‌مندم. اين بی‌تابی که برای "دانستن" از خود نشان می‌دهی، گاه جلوی تأمل و به‌ژرفارفتن را از تو می‌گیرد. البته این بی‌تابی‌کردن‌ها خاصيت سن و سال توست و اعتراف می‌کنم که من نيز جز اين نبودم. همين است که وقتی به ته دلم رجوع می‌کنم، می‌بينم که روی‌هم‌رفته از رفتارت احساس خوبی دارم، امّا اين احساس جلوی من را نمی‌گيرد که به تو نهيب نزنم: "اين‌قدر عجول نباش"!
و امّا حرف که به اين‌جا رسيد، چند مورد از عجولی‌هايت را نشان می‌دهم که خودت قضاوت کنی:

1- به درستی می‌گویی «گمان نکنم هیچ آدمی بتواند نگاه کاملاً بی‌طرفانه به تاریخ یا مسائل سیاسی داشته باشد»، اما ببين چطور حرف اوليه‌ات را با اين جمله خراب می‌کنی: «مثلاً نگرش شما نسبت به "مصدق" ممکن است برای من دور از بی‌طرفی باشد و برای دیگری عین بی‌طرفی»!
دنيا به اين بی‌در و پيکری‌ها هم نيست! تو اين‌جا دو مقوله‌ی "گزارش تاريخی" با "تحليل‌ تاريخی" را از اساس اشتباه فرض کرده‌ای. شايد هم تفکيکی بين آن‌ها قائل نباشی. من يا کس ديگر، چه به نفع و چه بر عليه مصدّق استدلال خود را ارائه می‌دهيم. اين استدلال اگر جواب قانع‌کننده گرفت باطل می‌شود و اگر نگرفت، معتبر می‌ماند. کار تحليل تاريخ جز اين نيست. بگذار مثالی برايت بزنم: تمام روايت‌هایی که از 28 مرداد ارائه شده، شعبان جعفری را مرد شماره‌ی يک اين "کودتا"‌ شمارده. اين روايت تا همين یکی-دوسال پيش هم پابرجا بوده. بعد شعبان جعفری در مصاحبه‌اش با هما سرشار یادآور شد که اصلاً تا دو بعد از ظهر 28 مرداد در زندان بوده و اين در حالی بوده که راديوی سراسری را قبل از ظهر همان روز به تسخير درآورده بودند. اين‌جاست که "گزارش تاريخی" پایه‌ی استدلالی "تحليل‌های تاريخی" قبلی را سست می‌کند. با یک منطق ساده می‌توان تایید کرد که یک زندانی کم‌سواد چون جعفری که دستش به جایی بند نبوده، نمی‌توانسته یک کودتا یا شورش را سازمان دهد و رهبری کند.

2- مسئله‌ی تاريخ مثل ديگر مسائل نسبی است، قبول، اما نه به آن شوری که تو تصور کرده‌ای. اگر آنی بود که تو می‌گفتی،‌ ديگر اصلاً نمی‌شد در باره‌ی هيچ‌کس و هيچ‌چيز نظر داد و ارزيابی کرد! عمده‌شدن یک مسئله به عوامل مختلفی ربط دارد. مثلاً وقتی موج ناسيوناليستی با حکومت رضاشاه آمد، ديوان‌های اشعار کلاسيک ما (مثل حافظ، سعدی، فردوسی، مولوی و ...) نيز يک‌به‌یک تصحيح و برای نخستين بار منتشر شدند، هزاره‌ی فردوسی گرفته شد، فرهنگستان زبان تاسیس شد، فرهنگ و زبان ما باليد. تا قبل از آن اين‌طور نبود، برای اين‌که سلسله‌ای بر ايران حکومت می‌کرد که زبانش فارسی نبود، دغدغه‌اش ايران نبود. اين موج با مشروطه آغازيد، امّا در حکومت رضاشاهی اوج گرفت.

3- مسئله‌ی عدالت که پيش می‌کشی آنی نيست که من گفته‌ام. حرف مشخص من اين است که ادبيات در دوران دهه‌ی سی تا پنجاه -و تا همين امروز- ادبيات ملتزم به سياست بوده است، نه ادبيات صرف. تقسيم نام و نشان نيز بر حسب التزام به کار سياسی بوده نه سطح هنر. آن‌چه من می‌گویم (تقسيم ناعادلانه‌ی جاه به سبب موقعيت سياسی زمان) با آن‌چه تو می‌گویی (عمده‌‌شدن یک شخصيت در يک دوران مشخص) دو بحث مجزاست و هر يک نيز قابل بحث. ناگفته نگذارم به‌میان‌کشيدن بحث مصدّق در يادداشتی که رويکردی به ادبيات دارد خلط مبحث است.

4- می‌گویی: «مرز نگاه بی‌طرف با بت‌پرستی از نظر من خیلی باریک است».
به راستی اين مرز کجاست؟ خُب نشانش بده! مرز ميان ناسيوناليسم و شووينيسم هم خیلی باريک است. به قول کولاکوفسکی، مرز بين کمونيسم و فاشيسم از مو باريک‌تر است، زيرا هر دو از لحاظ سيطره‌ی دولت بر توليد و تقسيم آن پا در سوسياليسم قرن نوزدهمی دارند. اما فراموش نکن همين مرزهای باريک‌تر از مو دنيای ما را شکل می‌دهند. در اهميت همين مرزهاست که تقسيم‌بندی معنا می‌يابد و جهان تک‌رنگ و تک‌صدا نیست.

5- در مورد سياست درهم‌آميزی قومی رضاخان و بعد رضاشاه نظر خاصی ندارم. اما اين پرانتز را باز می‌کنم که اين سياست در بسياری از کشورهای مدرن جهان از جمله آمريکا، انگليس، فرانسه و آلمان نیز جريان داشته و به نتيجه هم رسيده است. سياست رضاشاه به نتيجه نرسيد و به احتمال زياد، تبعاتی سوء نیز به همراه داشته. انقلاب نيز تنها عامل نبود، امّا در کل عامل مهمی بود.

مهدی جان!راه چاره، شناخت ریشه‌های اين "بت‌پرستی" ف...

2005-10-09T00:13:49.290-04:00

مهدی جان!
راه چاره، شناخت ریشه‌های اين "بت‌پرستی" فرهنگی است. منجی‌گرايی شيعی(نشستن در انتظار موعود)، تفکر فردیِ استبدادی (فرهنگِ ايلی/ فرهنگ انسان مغلوب و سرکوب‌شده) و نيز ورود و ريشه‌دواندن روشنفکری چپ استالينيستی بعضی از دلايل بت‌پرستی فرهنگی ما هستند.

مجيد عزيزمي‌بيني كه چقدر حرف‌زدن سخت است در كشورما...

2005-10-08T05:13:10.906-04:00

مجيد عزيز
مي‌بيني كه چقدر حرف‌زدن سخت است در كشورما؟ اصلا دربين ايراني‌ها؟ هر اظهارنظر كوچكي رنگ سياست به خود مي‌گيرد...در همين اينترنت بود كه آقاي «يارشاطر» به همراه عده‌اي ديگر رجاله نام گرفت صرف اظهارنظر درباره‌ي هدايت و عده‌اي اهل هنر امضا جمع كردند عليه رجاله‌ها! گفتني هست اما نمي‌شود گفت......

برای نمونه. دیدگاه جنابعالی نسبت به روزنامه شرق اس...

2005-10-08T03:30:46.946-04:00

برای نمونه. دیدگاه جنابعالی نسبت به روزنامه شرق است
در حالت عادی این روزنامه از دید شما ارزش خواندن ندارد. چرا؟ چون از مارکز، ساتر و گرامشی می نویسد. که با فلسفه سلطنتی شما اصلا جور نیست.
چون نظریات این روزنامه مورد تمایل شما نیست می شود: نشانه سقوط روزنامه نگاری
http://majidzohari.blogspot.com/2004/04/blog-post_15.html
اما مدتی بعد با اولین نسیم نظریات جنابعالی هم عوض می شود و شما مشتاق خواندن همان روزنامه ای می شوید که تا دیروز به آن ناسزاهای ادبی می داید. چرا؟ آیا تغییری در روزنامه شرق رخ داده؟ خیر فقط چون این روزنامه حرفهای باب میل شما زده شما عاشق سینه چاک آن شده اید
http://majidzohari.blogspot.com/2005/09/blog-post_112786190486090374.html
با این حساب می توان فکر کرد اگر شاملو برای شاه مدیحه گفت بود و از انقلاب سفید او تعریف کرده بود حالا از نظر شما چگونه آدمی بود. حتی این نادر ابراهیمی اگر به جای بنگاه پروگرس سر از بنیاد پهلوی در می آورد و به جای زندگی آیت الله خمینی زندگی شاه را می نوشت از دید جنابعالی می شد هم ردیف احسان یار شاطر

آیا نگاه شما نسبت به ادبیات، به قول خودتان نگاهی ا...

2005-10-08T01:25:39.773-04:00

آیا نگاه شما نسبت به ادبیات، به قول خودتان نگاهی است "ورای تعلقات ؟" مثلا خودت خوب می دانی که شاملو با مسعود بهنود قابل مقایسه نیست. عملکرد شاملو در زمان شاه آنقدر رادیکال بود که مقتدای چریکها باشد- خاطرات فرج سرکوهی، نوشته های کاوه گوهرین در نیمروز - .. یعنی چریکهایی که شعر شاملو را می خواندند نمی دانستند که شاملو در کجا کار می کند؟ راستی از خودت بپرس آن زمان مسعود بهنود کجا بود و چه می کرد؟ نقل قول های پادویی مثل احسان نراقی که به قول زنده یاد محمد مختاری هر روز در کرایه رژیمی است به جای خود.. (راستی چه اتفاق نظری است بین آقای زهری در کانادا و حسین شریعتمداری در روزنامه کیهان) بندبازی های مسعود بهنود ربطی به شاملو ندارد. در زمان شاه شاملو کار فرهنگی کرد و پولش را گرفت اما مسعود بهنود وارد زد و بندهای سیاسی شد. شاملو شریف ماند پاک اما مسعود بهنود نه..
هر چند سعی می کنی ادبیانه صحبت کنی، اما کاملا مشخص است که بحث ادبیات از نظر جنابعالی بهانه است. دعوای شما، دعوای سیاسی است. از دید لوچ جنابعالی شاعران و نویسندگان از روی مواضع سیاسی شان سنجیده می شوند حکمها قبلا صادر شده است. فقط باید از اینجا و آنجا چیزهایی پیدا کرد و به هم چسباند تا به نظر ما بخورد.. شاملو بد است چون مجیز شاه را نگفته. آل احمد و سیمین دانشور که جای خود دارند. تکلیف نادر ابراهیمی که معلوم شد. دیگر که می ماند؟ فقط اصحاب دانش نامه سلطنتی ایرانیکا هستند.. البته لابد دانشمندی مثل جنابعالی خبر ندارید که جناب استاد یار شاطر چه تعریفهای چندش آوری از رفسنجانی کرده بودند یا به گوشتان نخورده است که در زمان ریاست جمهوری رفسنجانی مطالب متعددی از ایشان در روزنامه اطلاعات تهران چاپ شد.. یا اینکه همان موقع در تهران شایع بود که ایشان یک عده دیگر از فضلا قصد مسافرت به ایران و نوکری دولت سردار سازندگی را دارند، ظاهرا برادران در جناح مقابل پیش دستی کردند و باقی قضایا.. حالا شما سعی خودتان را بکنید که برای ایشان سابقه جعل کنید.
در ضمن نشریه ایران جوان هم چندین سال است که منشر نمی شود. آوردن اسم آقای یار شاطر هم جرم نیست. جهت اطلاع در جشنواره فرهنگ ایران در زمان وزارت ارشاد مهاجرانی ایشان و کارهایش رسما توسط وزارت ارشاد معرفی شد.

به هر حال و در هر صورت با بزرگ و کبير خوندن شاملو ...

2005-10-06T10:40:19.056-04:00

به هر حال و در هر صورت با بزرگ و کبير خوندن شاملو يا هر کس ديگه اي مخالفم و متاسفم که عده اي اينکارو مي کنن.

مجید زهری عزیز !گمان نکنم هیچ آدمی بتواند نگاه کام...

2005-10-06T09:35:50.180-04:00

مجید زهری عزیز !
گمان نکنم هیچ آدمی بتواند نگاه کاملا بی طرفانه به تاریخ یا مسائل سیاسی داشته باشد . به هر حال قسمتی از تاریخ که برای هر کس واضح است ، دربرابر قسمتی که پوشیده است ، بسیار ناچیز است . این است که عدم قطعیت در نگاه تاریخی نسبت به سایر علوم خیلی زیاد است . به همین دلیل ادعای نگاه بی طرفانه در تاریخ ، به نظرمن ، ادعایی گزاف است .
مثلا نگرش شما نسبت به "مصدق" ممکن است برای من دور از بی طرفی باشد و برای دیگری عین بی طرفی . اما قطعا برمی گردد به دانسته های شما از مصدق ، بدون دخالت دادن احساسات و عواطف ، گو اینکه در تاریخ از هر طرفی که به موضوع نظر افکنی نشانه هایی برای صدق سخن خود خواهی یافت . بنابراین ، نمی توانیم بگوییم ، آنها که به نظر من و شما به "آل احمد" بیش از حد اهمیت می دهند ، از بی طرفی به دورند . حتی گذر زمان نیز سهم افراد را عادلانه نمی دهد . مثلا در مورد "خیام" ، پانصد سال هیچ نگاهی نیست و دویست سال بیش از حد توجه می شود . کار تاریخ و اهمیتی که اشخاص در آن پیدا می کنند ، چیزی فراتر از عدالت است .

مرز نگاه بی طرف با بت پرستی از نظر من خیلی باریک است .

اما در مورد پاسخی که درباره ی نظر قبلی ام فرموده بودید . فکر نمی کنم که نظر شما بر این بوده باشد که عامل اصلی "مسئله ی هویت ایرانی" ، انقلاب بوده باشد . چون حتی اگر "مسئله ی هویت" را فقط به "زیر و رو شدن ساختارهای اجتماعی" وابسته بدانیم . پیش از این هم ، کم و بیش این تغییر ساختارها را داشته ایم . البته من قضاوت در مورد اهمیت هیچیک نمی کنم . و به نظر خودم هم "انقلاب" تاثیرش در این "درهم ریزی ساختار" از همه بیشتر است . اما داشته ایم . مثلا سیاست اسکان عشایر رضاخان . من عامل "جذب جمعیتی ِ بدون روند مشخص در تهران" را نیز یکی از علل این "درهم ریزی" می دانم .

مجیدجان! مهم نیست که چقدر با نظرت موافقم اما این ب...

2005-10-06T07:01:17.736-04:00

مجیدجان! مهم نیست که چقدر با نظرت موافقم اما این بت پرستی انگار رفته تو خون ما. نمی‌دونم چرا اما خیلی از ماها دوست نداریم کسی بت‌هامونو بشکنه. این‌جاشو حتما با تو موافقم