یکشنبه، فروردین ۱۱، ۱۳۸۷

چند نکته راجع به فیلم "فتنه"

فتنه ساخته‌ی گیرت وایدرز -نماینده‌ی پارلمان هلند- فیلم مستندی است که با آوردن فرازهایی از متن قرآن و پیوندزدن آن به وقایع تروریستی این سال‌ها، در پی پدیدارشناسی و ریشه‌یابی تروریسم است. تا آن‌جا که به اساس نقد و نقادی مربوط می‌شود، هیچ انتقادی از فیلم‌ساز نمی‌توان کرد، ولی در کنارش، موضوع را نباید تک‌بعدی دید و بهتر است مو از ماست‌اش کشید.

۱- من به عنوان فردی غیر مذهبی معتقدم کسی که دینی و پیروانش را می‌کوبد تا دینی دیگر را تبلیغ کرده برکشد، اصولا کارش ارزشمند نیست. نقد صرف هم نیست. او خود سرباز یک دین است که در عالم رقابت دین‌ها، وظیفه‌ای جز رزم با دین‌های دیگر ندارد. یک دست راستی ضد خارجی اروپایی که تمام وجودش نفرت است از دیگر نژادها، چطور می‌تواند مبلغ روشنگری و حفاظت از امنیت انسان‌ها باشد؟

۲- کسی اگر تاکنون بلعیده‌شدن آتی اروپا -و احیانا کل جهان غرب- توسط مسلمان اغلب متعصب و عقب‌مانده را ندیده، نامی جز ناآگاه شایسته‌اش نیست. ساخت بمب خبری در این زمینه کاری‌ست تا بخواهید شجاعانه و سزاوار تکریم.

۳- باعث خجلت شرافت انسانی در قرن بیست‌ویکم است که نقد یک دین -حال هر دینی- امنیت منتقد را هم‌چنان به‌ خطر می‌اندازد!

۴- زدن همه‌ی مسلمان با یک چوب واقعا در ماهیت چه فرقی با روش تکفیرکنندگان متعصب مذهبی دارد؟ این هم مصداق از آن سوی بام افتادن است. من می‌گویم بین جامعه‌ی مسلمانان -با همه‌ی کمی و کاستی‌هاش- با مشتی فناتیک مذهبی فرق و فاصله هست و باید دیدش. نقد اگر ژرفا داشته باشد، این مرز روشن را از نظر دور نمی‌دارد.

۵- خط‌کشیدن بین جامعه‌ی غربی "متمدن" و جامعه‌ی اسلامی "بربر"، نشانی‌ست از بی‌دانشی در حوزه‌ی تاریخ. تا انسان بوده، انسان‌ها از هم تاثیر گرفته‌اند و از هم آموخته‌اند. ندید پیوند زنجیروار و ارتباط انسانی انسان‌ها، دم خروس ذهن سیاه‌وسفیداندیش است و بیزار از جهان فراخ و میانی خاکستری.

۶- محتوی و فرم دو ستون توامان ساختمان نقد هستند. منتقدی اثرگذار است که در عین غنای محتوای اثرش، لحنی برازنده نیز انتخاب کرده باشد. تا به حال چه کسی دیده که با ناسزاگویی به کسی، او متنبه شده باشد؟

۷- با تمام این تفاصیل، نباید چشم بر واقعیت‌های مطرح‌شده در این مستند فرو بست. خفه‌کردن منتقد به بهانه‌ی حقوق بشر، نقض حقوق بشر است.

۸- گزافه‌گویی را نباید جای نقد جازد. برای نمونه، پیشنهاد فیلم برای "بیرون‌راندن بیش از پنجاه میلیون مسلمان و مسلمان‌زاده از اروپا"، با کدام قاعده می‌خواند و تا چه حد امکان اجرا دارد؟ در ثانی، چه کمکی به جامعه‌ی اروپایی می‌کند؟ تا چه حد انسانی است؟ این به اصطلاح "راه حل" آیا قادر است گره بلعیده‌شدن آتی اروپا را بگشاید؟ وحشت را می‌شود درک کرد، اما تعصب تاریک‌اندیشانه خود بیش‌تر وحشت‌زاست تا مرحم وحشت.

حرف باز هم است که بماند به مجالی دیگر...

۱۴ نظر:

azadeh گفت...

Majid jan,
I was been waiting for you to write back here.

What you think about this video? to me is very true.

http://www.youtube.com/watch?v=y9dXGJ2rYdA

He also othe videos

Happy Norooz...

Creature گفت...

یادداشتِ خوبی بود!
ممنون!

صبا گفت...

سلام . به طور کلی با نظر شما در مورد نقد و انتقاد از هر دو سوی این بحث موافقم. بسیار خوب و برازنده بود گرچه فیلم را ندیده ام و نمی توانم در مورد این فیلم نظری بدهم . اما متاسفانه چیزی که در این سالها می بینیم جز افراط گری از هر دو سوی این جریان نیست . هر دو طرف از دو سوی بام افتاده اند .

خانم ثابتی گفت...

حدس می زدم با چه نوع نوشته ای مواجه خواهم شد. چون از جایی داشتم به خانه ات می آمدم که به نظر می رسد صاحبخانه در کنار لباس رسمی ، گل ارکیده ی لطیفی راروی سینه با بازی می گیرد.
می دانید آقای زهری تنها متن هایی که از قوت و استحکام زبان تحلیل بر خوردارند قادرند ذهن خواننده را تنها با چند خط، معطوف به خواندن ننوشته ها کنند. پست هایتان را تا آنجا که شد خواندم. در پشت همه نگاهی به دنیا مینگریست که عدالت را در نسبیت معنا می کرد. مثل آخرین پست. که همانقدر منصف بودید که رنجیده بودیده. در حالی این موضوع در اکثر مواقع متاسفانه باهم نسبت عکس دارند.

ايسکرا گفت...

درود مجيد! تحليل شما از فيلم بجاست، باهات موافقم، دمت گرم

آرش سيگارجي گفت...

سلام بر مجيد زهري عزيز. سال نو شما مبارك. تصدق تان. اميدوارم ببينم. تان.

mahdi گفت...

با سلام
همانطور که خودتان گفتید چیزی که در آن توهین و برداشت های خودسرانه از دین‌های دیگر باشد جای انتقاد نیست
وچیزی که اینگونه بیان شود جای برای صحبت و فکر ندارد
نمی دانم چقدر با قران و مسائل اسلام اشنایید فقط بگویم تمام ایاتی که در این فیلم استفاده شده صرفا در زمان جنگ بوده که بر پیامبر نازل شده و کاربردش هم برای همان زمان بوده
این خیلی بی عقلی است که حرفی که برای زمان جنگ است و دران تاکید شده به زمان جنگ بودن عمومیت دهیم
و این یعنی سوئ نیت نه نقد و انتقاد
نکته دیگری که در این فیلم وجود دارد برداشت دین از رفتار و اعمال برخی از مسلمانان نه همه آنها است که باز این هم کاری درست نیست چون استقرائ تامی نیست که بخواهد نتیجه ای ثابت محکم داشته باشد
همانطور که گفتید در هر دینی فرق های مختلفی وجود دارد و تحرف‌های فراوانی
به نظر من آن کسی حق انتقاد دارد که دین اسلام را بشناسد و حداقل برای خواندن و فهمیدن مهم ترین کتاب اسلام قران احتیاجی به مترجم نداشته باشد
یعنی این انتقاد انتقاد است نه انتقاد یک مشت بی سواد که دین را در کوچه پس کوچه ها و در میان مردم پیدا می کنند و با یک استقرا ناقص
آن هم حد خیلی زیاد دین را برداشت می کنند و معنا می‌کنند
این کار درستی نیست و نه انتقاد سازنده .....
ضمنا اسلام قصد مقابله با هیچ دینی ندارد و قرار نیست دینی را از بین ببرد .
شاید بد نباشد به عنوان یک غیر مذهبی سری به این لینک ها بزنید
www.rend.ir
http://www.ahmad3.blogfa.com/post-35.aspx

ناشناس گفت...

با سلام و تشکر از شما
نقدی بر فیلم فتنه در لینک زیر است
اگر علاقه مند بودید مطالعه بفرمایید:
http://isl.blogfa.com/

علي گفت...

خيلی از مطالب انتقاد اميز و بيطرفانه شماو نيز از كتابخانه شما سود بردم لينك شما را در وبلاگم قرار دادم.http://www.alirabizade.blogfa.com/

محمود گفت...

درود!

کاملن با نظرا اندیشمندانه تان موافقم!! حرفی که تکمیل کننده ی نظراتتان باشد ندارم.

شادزی

پيام يزدانجو گفت...

مجيد جان، سلام و خستن نباشي. چند وقت پيش براي ات آفلاين گذاشتم و گفتم كه وبلاگ را حك كرده اند. كمك و راهنمايي خواسته بودم از تو، كه خبري نشد. البته ظاهرا" راه حلي هم ندارد. به هر حال، من ديگر در فرانكولا نمي نويسم و اين را هم در راديو زمانه گفتم:
http://radiozamaaneh.com/news/2008/04/post_4754.html
ممنون مي شوم كه تو هم لينك فرانكولا را از روي سايت ات برداري. قربان ات

Nafiseh Navabpour گفت...

سلام آقای زهری عزیز،
به امید گشت و گذار در کتابخانه‌ی شما امروز آمدم اینجا، ولی متاسفانه بیشتر لینک‌ها به هیچ جا اشاره نمی‌کنند. فکر کنم خیلی وقت است آنجا سر نزده‌اید. این را فقط محض اطلاع گفتم.
دنبال «سقوط» کامو می‌گردم. شما جایی روی اینترنت سراغ ندارید این کتاب را؟

حسابی خوش باشید،
نفیسه.

حميـرا گفت...

سلام مجید عزیز
پیامت را شنیدم. یکی از عزیزانم را در ایران از دست داده ام برای همین بعد صحبت می کنم.
پایدار باشی

پیامبر دیوانه گفت...

سلام
قضیه مفصل است.
راستی
بعد از این‌همه وقت
اجازه هست لینک بدم؟

شاد زی!