جمعه، اردیبهشت ۰۴، ۱۳۸۳

چرا نويسندگان معروف وبلاگ می‌زنند؟

وقتی بحث "خودزايی" سيستم را مطرح کردم و گفتم: «"سيستم" مسائل را چنان برنامه‌ريزی کرده که کمترين نيازی به هدايت ندارند و دقيقاً به همان صورتی که بايد به پيش می‌روند» و خاطرنشان ساختم که «سيستم با سرعت و دقّت و به‌طور خودکار، بدون خطا در حال پيشروی است» و با رشد گلوباليزم آن‌را به تمامی جهان تعميم دادم، متوجه شدم که بايد قدری گسترده‌تر به آن بپردازم. گلوباليزم و پيوستن به "سيستم" در جهان ما، يک "جبر" است و ناگزيری محض.
* * *
دو سه روزی است که خبردار شده‌ام آقای داريوش آشوری -مترجم و نويسنده- به جرگه‌ی وبلاگ‌نويسان پيوسته‌اند. البته پيش‌تر نيز شاهد ورود چهره‌های ادبی-فرهنگی سرشناسی چون رضا علامه‌زاده، عبّاس معروفی، مسعود بهنود و ... بوده‌ايم و بی‌ترديد عدّه‌ای از نويسندگان مطرح نيز با اسم مستعار قلم می‌زنند که اين، اقدام آقای آشوری را از بی‌سابقه‌گی می‌اندازد. به هر روی اين دو مقدمه‌ی ظاهراً بی‌ربط را آوردم تا به اين پرسش اساسی برسم: "چه شده که اهل قلم ايرانی -با آن منزّه‌طلبی مثال‌زدنی- نرم نرمک می‌آيند و بی‌آلايش در وب می‌نويسند"؟ ترديدی نيست که "لزوم ارتباط با مخاطب" (به زبان ساده‌تر: پيش‌گيری از خوانده‌نشدن) پای آنان را به اينترنت کشانده است. دليل مهم‌تر امّا اين است که با ورود چهره‌های جوان و تا ديروز ناشناخته، نويسندگان قديمی در خطر از سکّه افتادن هستند و برای دفاع از جايگاه خويش، تنزّه ريشه‌دار فرهنگی را کنار گذاشته وارد کارزار می‌شوند.
من باور دارم که فضای مجازی وب از فضای واقعی -از جهاتی- عادلانه‌تر است! البته اين فضا نيز مشکلات و بی‌عدالتی‌های خاص به‌خودش را دارد، با اين وجود، دست خوانندگان برای رجوع به مطالب بازتر است. فضای مجازی از اصول جاری بيرون -که اغلب بر اساس ضوابط و روابط شالوده ريخته شده‌اند، نه استعداد- پیروی نمی‌کند (البته نه کاملاً).

در اين يادداشت بر اين قصد نبوده‌ام که تلاش گذشتگان را بی‌رنگ و کم‌ارزش، و ورود چهره‌های نو را حکم ابطال ايشان جلوه دهم؛ هدفم اين بود که از نگاهی خوشبين نشان بدهم تا چه حدّی اهرم‌های تکنولوژيکی سيستم در فضای بدون مرز -خودکار- به پيش می‌روند و سنّت‌شکنی می‌کنند و انسان‌ها را ملتزم به رعايت قواعد (نه قائدين!) خويش می‌سازند. سيستم اقتصاد باز(کاپيتاليستی) نيز به همين خاطر بی‌همتاست و همه‌گير و هم‌خوان با خواست انسان‌ها.