جمعه، فروردین ۰۷، ۱۳۸۳

فقه و شريعت؟

آقای دکتر آزمايش -اسلام‌شناس سرشناس ساکن پاریس- معتقدند که "فقه و شريعت به معنای حقوق اسلامی هستند و قرآن نيز کلام خداست".(نقل به مضمون)
موشکافی اين که قرآن کلام خدا هست يا نيست را به فرصتی مناسب‌تر موکول می‌کنيم؛ در اين‌جا تنها برآن‌ايم تا به خطای تکنيکی رايجی اشاره کنيم که دکتر عبدالکريم سروش نيز در قبض و بسط شریعت خود -به عمد يا سهو- مرتکب‌اش شده‌اند.
فقه و شريعت فقط "حقوق" اسلامی نيستند، بل‌که در واقع "قوانين" اسلامی هستند. بين حق و قانون تفاوتی کاربردی و ماهیتی وجود دارد، بدين معنا که "حق" نمايانگر آن چيزی‌ست که انسان دارد يا بايد داشته باشد، امّا "قانون" اصولی را پيش پای انسان می‌گذارد که لازم‌به‌اجرا هستند. بدين خاطر، قانون شرط موفقيت (سعادت، کمال، يا ...) انسان را در اجراشدن خود و شرط فلاکت او را در عدول از اجرای خود می‌بيند. به‌علاوه، اگر قانون اجرا نشود، شخص مجازات می‌شود. در مقابل، حق تنها بحثی فلسفی و نظری را پيش می‌کشد، به همين خاطر می‌تواند "حق"ی در نوعی ديگر از تفکر (جهان بينی) و در سرزمینی دیگر به "ناحق" بدل شود.
شريعت اسلامی به خاطر نمايش و اجرای صلاح انسان، مجموعه‌ای از قوانين است امّا برای توجيه خود در لباس "حقوق انسان" فرو می‌رود!